Các bài thuốc dân gian sử dụng dược liệu tự nhiên, lành tính như Xuyên bối mẫu luôn là một lựa chọn an toàn và hiệu quả. Dưới đây là những phương pháp chữa trị ho đàm theo kinh nghiệm lâu đời, đặc biệt hữu ích cho người già và trẻ nhỏ, giúp làm dịu cơn ho, tiêu đàm và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Bài thuốc Xuyên bối mẫu chưng mật ong (Dùng cho cả trẻ em và người lớn)

Trẻ con thường ngày có nhiều đàm, thỉnh thoảng lại ho vài tiếng, việc ăn uống rất thất thường. Khi thì ăn nhiều, lúc thì cả ngày không chịu ăn, đại tiện rất khó, lắm khi phải rặn thật dữ mới tiêu ra được vài lọn phân khô cứng. Gặp tình trạng đó, người ta thường lấy chừng 3g bột Xuyên bối mẫu, dùng hai ba muỗng cà phê mật ong trộn đều, đựng vào 1 cái bát bằng sành sứ, để vào nồi cơm hấp chín, hoặc hấp cách thủy cho chín, để cho trẻ con uống, có thể trừ đàm, trị ho và thông đại tiện.

Nếu trẻ con khi ho lại bị ói, có thể thêm ba bốn giọt nước gừng vào Xuyên bối mẫu và mật ong, hấp chín cho trẻ uống, trẻ sẽ hết ói.

Xuyên bối mẫu chưng mật ong, chẳng những có thể trị liệu chứng ho nhiều đàm của trẻ con, mà người lớn dùng nó cũng hiệu quả tốt.

Thí dụ gặp lúc khí trời khô táo, người lớn vẫn thường bị ho nhiều đàm, có thể dùng thuốc trên để vừa chữa ho, vừa nhuận phổi trừ đàm, sẽ được an toàn hơn là uống thuốc ho hoặc siro ho bào chế sẵn. Dung lượng bột Xuyên bối mẫu cho người lớn mỗi lần uống là 6g, còn mật ong phải dùng ba bốn muỗng canh. Nếu trong cơn ho có ói, nên thêm mấy giọt nước gừng lúc đưa vào nồi chưng, hiệu quả sẽ càng tốt.

Bài thuốc "Tam tử phụng mẫu thang" (Chuyên dùng cho người cao tuổi)

Có một toa thuốc mà trong dân gian thường quen dùng, gọi là "Tam tử phụng mẫu thang" lấy Xuyên bối mẫu làm vị thuốc chủ lực, gồm có các vị thuốc như sau:

• Xuyên bối mẫu: 6g
• Lai phục tử: 6g
• Tô tử: 6g
• Bạch giới tử: 3g

Đổ khoảng 400ml nước, sắc còn khoảng 100ml, uống lúc còn ấm sau bữa cơm.

Toa thuốc với phân lượng nhẹ và những vị thuốc đơn giản này, đối với các cụ già bình nhật nhiều đàm, có thể dùng để làm thuốc tiêu đàm.

Người già do tuổi cao sức yếu, sự tiêu hóa của ruột và bao tử kém, nên dễ tích trệ sinh đàm. Lại có những cụ già thích ăn tạp như trẻ con, do đó mà sinh ra đàm. Phàm các cụ già có nhiều đàm, nhất định thỉnh thoảng lại ho vài tiếng, đó là bệnh "ho già" mà người ta thường nói.

Những cụ bị "ho già" (lão khái), gặp lúc bao tử và ruột bị ngưng trệ nặng, thì đàm sẽ càng nhiều, ho cũng nhiều hơn. Thậm chí đàm đặc làm nghẹt khí đạo, hơi thở trở nên hổn hển. Nếu không bị cảm mạo hoặc bệnh gì khác, nên thử dùng "Tam tử phụng mẫu thang" trên để chữa trị. Uống toa thuốc này có thể trừ đàm, hết ho, thông hơi thở, và hết suyễn. Về phân lượng không nên cho nặng thêm.

Những lưu ý quan trọng về vị thuốc Bối mẫu

Vị Xuyên bối mẫu trong y học cổ truyền, là vị thuốc thường dùng để tiêu đàm trị ho. Người có thói quen dùng đông dược để chữa bệnh, đều biết nó là vị thuốc ôn hòa. Dù là người già hoặc trẻ con có thể lực yếu, dùng nó để tự chữa bệnh ho đàm, nếu uống xong mà không hết bệnh, cũng không gây tác dụng phụ gì cả.

Bối mẫu sản xuất ở vùng Tứ Xuyên là tốt nhất, nên mọi người có thói quen gọi là Xuyên bối mẫu. Bối mẫu sản xuất ở vùng Triết Giang gọi là Triết bối, công dùng tiêu đàm trị ho cũng giống như Xuyên bối. Nhưng Trung y khi dùng vị Bối mẫu này trong toa thuốc chữa trị chứng đàm hỏa, chứng ghẻ nhọt, vẫn cho rằng Triết bối có dược lực mạnh hơn Xuyên bối nhiều.

Bối mẫu tuy là vị thuốc thông dụng để trị đàm và ho, nhưng đối với hàn đàm, phong đàm hoặc khi người bệnh bị tiêu chảy thì không nên tùy tiện dùng nó.

Kết luận

Qua những kinh nghiệm được lưu truyền, có thể thấy Xuyên bối mẫu và các vị thuốc đi kèm trong bài "Tam tử phụng mẫu thang" là những phương pháp điều trị ho đàm rất giá trị, đặc biệt là tính an toàn và ôn hòa đối với cơ thể suy yếu của người cao tuổi. Các bài thuốc này không chỉ tác động vào phần ngọn là triệu chứng ho và đàm, mà còn hỗ trợ cải thiện chức năng tiêu hóa, giải quyết gốc rễ của vấn đề.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và hiệu quả tối ưu, người bệnh và gia đình cần lưu ý:

• Chẩn đoán đúng bệnh: Cần phân biệt rõ nguyên nhân gây ho là do hàn (lạnh) hay nhiệt (nóng), phong (gió) hay táo (khô) để dùng thuốc cho phù hợp.
• Tham khảo ý kiến chuyên gia: Đối với người cao tuổi có nhiều bệnh nền hoặc đang dùng các loại thuốc khác, việc tham khảo ý kiến của thầy thuốc y học cổ truyền hoặc bác sĩ trước khi áp dụng bất kỳ bài thuốc nào là vô cùng cần thiết để tránh tương tác thuốc và các tác dụng không mong muốn.

Việc áp dụng đúng cách các bài thuốc trên sẽ là một giải pháp hữu hiệu giúp các cụ cao niên giảm bớt sự khó chịu do chứng "ho già", từ đó ăn ngon, ngủ yên và sống vui khỏe hơn.

Để được tư vấn chuyên sâu và xây dựng giải pháp chăm sóc sức khỏe tổng thể, người bệnh có thể liên hệ với nhà thuốc Đông y gia truyền Thọ Xuân Đường để được các thầy thuốc thăm khám và đưa ra lời khuyên phù hợp.

BS. Tuấn Dương (Thọ Xuân Đường)