Khi trời chuyển lạnh và độ ẩm trong không khí giảm xuống, làn da là nơi phản ứng sớm nhất. Gió lạnh ngoài trời kết hợp với không khí khô do máy sưởi trong nhà khiến lớp màng bảo vệ tự nhiên của da bị suy yếu, độ ẩm bốc hơi nhanh hơn, dẫn đến cảm giác căng rát, bong tróc, ngứa và dễ kích ứng. Đây là tình trạng lặp lại vào mỗi mùa đông, đặc biệt ở những người có làn da khô hoặc nhạy cảm.

Vì vậy, chăm sóc da vào mùa đông không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà là một phần của việc bảo vệ sức khỏe làn da. Một quy trình chăm sóc đúng cách sẽ giúp duy trì hàng rào bảo vệ da, giảm mất nước qua da, hỗ trợ quá trình phục hồi tự nhiên và giữ cho da luôn mềm mại, đàn hồi ngay cả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Trong phần hướng dẫn dưới đây, chúng ta sẽ tìm thấy những nguyên tắc chăm sóc da mùa đông dựa trên kiến thức da liễu, kèm theo các bước thực hành dễ áp dụng, đặc biệt phù hợp với làn da khô, nhóm da chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất trong mùa lạnh.

Vì sao da khô vào mùa đông lại phổ biến đến vậy?

Da khô vào mùa đông là hiện tượng rất thường gặp vì nhiều yếu tố bất lợi cùng lúc tác động lên làn da. Khi độ ẩm không khí giảm mạnh, cả ngoài trời lẫn trong nhà, lớp màng lipid bảo vệ da dễ bị mất nước và suy yếu. Gió lạnh và nhiệt độ thấp làm quá trình bốc hơi nước qua da diễn ra nhanh hơn, trong khi hệ thống sưởi lại tiếp tục hút ẩm từ môi trường, khiến da khô càng khô hơn. Bên cạnh đó, thói quen tắm nước nóng vào mùa lạnh vô tình cuốn trôi lớp dầu tự nhiên, hàng rào quan trọng giúp da giữ ẩm và tự bảo vệ. Khi hàng rào này bị tổn thương, da dễ bong tróc, nứt nẻ, ngứa, đỏ và thậm chí viêm, vì vậy việc chăm sóc da cẩn thận vào mùa đông là nhu cầu cần thiết cho sức khỏe làn da, không chỉ là lựa chọn mang tính thẩm mỹ.

Cách chăm sóc da vào mùa đông

Dưới đây là những cách chăm sóc da mùa đông hiệu quả nhất giúp giải quyết các vấn đề về da thường gặp trong mùa đông và nuôi dưỡng làn da khô:

Sử dụng kem dưỡng ẩm chất lượng mỗi ngày

Vào mùa đông, dưỡng ẩm là bước quan trọng nhất để bảo vệ làn da khỏi khô, căng rát và kích ứng. Kem dưỡng ẩm không chỉ đơn thuần cấp nước mà còn tạo một lớp màng bảo vệ giúp hạn chế mất nước qua da và duy trì sự ổn định của hàng rào lipid tự nhiên. Trong thời tiết lạnh, nên ưu tiên các loại kem có kết cấu đặc, giàu dưỡng chất thay vì sữa dưỡng mỏng nhẹ, nhất là với làn da khô hoặc nhạy cảm.

Khi lựa chọn sản phẩm, nên chú ý đến những thành phần đã được chứng minh có lợi cho da khô như:

• Ceramide giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da.
• Axit hyaluronic và glycerin có khả năng hút và giữ nước.
• Bơ hạt mỡ, dầu khoáng, lanolin và dầu dừa giúp làm mềm và khóa ẩm.
• Các thành phần làm dịu như hoa cúc và bột yến mạch giúp giảm kích ứng, ngứa và khô rát trong mùa lạnh.

Cấp nước từ bên trong

Bên cạnh dưỡng ẩm bên ngoài, việc cấp nước từ bên trong đóng vai trò nền tảng đối với sức khỏe làn da. Khi cơ thể được cung cấp đủ nước, các tế bào da duy trì được độ ẩm, quá trình trao đổi chất diễn ra tốt hơn và hàng rào bảo vệ da hoạt động ổn định hơn. Vào mùa đông, cảm giác khát thường giảm nên nhiều người uống ít nước hơn mức cần thiết, khiến da dễ khô và xỉn màu.

Ngoài ra, rượu bia có tác dụng lợi tiểu, làm tăng mất nước và khiến da khô hơn, vì vậy nên hạn chế để giúp da giữ được độ ẩm tự nhiên và phục hồi tốt hơn trong mùa lạnh.

Bổ sung chất béo lành mạnh

Chế độ ăn uống giàu chất béo lành mạnh có vai trò quan trọng trong việc duy trì độ ẩm và độ đàn hồi của làn da. Các acid béo không bão hòa, đặc biệt là omega-3 có trong cá hồi, hạt lanh, quả óc chó và quả bơ, tham gia vào quá trình cấu tạo màng tế bào và lớp lipid bảo vệ da, giúp da giảm mất nước và ít bị khô hơn. Việc bổ sung đều đặn nhóm chất béo này giúp da được nuôi dưỡng từ bên trong, hỗ trợ hiệu quả cho các biện pháp dưỡng ẩm bên ngoài trong mùa đông.

Sử dụng máy tạo độ ẩm

Trong mùa lạnh, hệ thống sưởi làm độ ẩm không khí trong nhà giảm mạnh, khiến da mất nước liên tục dù đã dưỡng ẩm. Việc sử dụng máy tạo độ ẩm giúp duy trì độ ẩm môi trường ở mức sinh lý phù hợp, từ đó hạn chế sự bốc hơi nước qua da, giảm khô, căng rát và kích ứng. Đây là biện pháp hỗ trợ đơn giản nhưng rất hiệu quả để bảo vệ làn da trong suốt mùa đông, đặc biệt vào ban đêm khi da cần phục hồi.

Không nên rửa mặt quá nhiều lần

Vào mùa đông, việc rửa mặt quá thường xuyên có thể làm da khô và nhạy cảm hơn. Chỉ nên làm sạch da từ 1 - 2 lần mỗi ngày bằng sản phẩm dịu nhẹ, không chứa chất tẩy rửa mạnh. Nước quá nóng và các thành phần dễ làm khô da sẽ cuốn trôi lớp dầu tự nhiên. Khi lớp bảo vệ này bị suy yếu, da dễ căng rát, bong tróc và mất nước nhanh hơn, vì vậy làm sạch vừa đủ là nguyên tắc quan trọng để duy trì làn da khỏe trong mùa lạnh.

Tẩy tế bào chết nhẹ nhàng

Tẩy tế bào chết đúng cách giúp loại bỏ lớp sừng già tích tụ trên bề mặt da, từ đó cải thiện khả năng hấp thu của kem dưỡng ẩm và giúp da mềm mịn hơn. Trong mùa đông, chỉ nên thực hiện bước này khoảng 2 - 3 lần mỗi tuần và ưu tiên các sản phẩm tẩy tế bào chết dịu nhẹ, đặc biệt là dạng hóa học nồng độ thấp. Việc chà xát mạnh hoặc tẩy quá thường xuyên có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, khiến da khô, đỏ và dễ kích ứng hơn, nên cần thực hiện một cách nhẹ nhàng và có kiểm soát.

Tránh sản phẩm làm khô

Trong mùa đông, làn da vốn đã dễ mất nước nên việc sử dụng các sản phẩm có tính làm khô cần được điều chỉnh hợp lý. Mặt nạ đất sét, nước hoa hồng có nồng độ cồn cao, cũng như các hoạt chất như axit salicylic hoặc retinol nếu dùng quá thường xuyên có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da và khiến tình trạng khô, bong tróc trở nên nặng hơn. Vì vậy, nên giảm tần suất sử dụng hoặc chuyển sang các công thức dịu nhẹ, có thêm thành phần dưỡng ẩm và làm dịu để giúp da duy trì sự cân bằng trong mùa lạnh.

Xông hơi bằng nước ấm

Xông hơi nhẹ hoặc tắm nước ấm vừa phải có thể giúp da được cung cấp độ ẩm tạm thời và thư giãn trong mùa đông. Hơi nước giúp làm mềm lớp sừng và giảm cảm giác khô căng, tương tự tác dụng của máy tạo độ ẩm trong không gian sống. Tuy nhiên, cần tránh tắm nước quá nóng hoặc ngâm quá lâu, vì nhiệt độ cao sẽ làm tan lớp dầu tự nhiên trên da, khiến da mất nước nhanh hơn sau khi tắm. Giữ nước ở mức ấm vừa và rút ngắn thời gian tắm là cách an toàn để bảo vệ hàng rào da.

Bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời

Ngay cả trong mùa đông, tia cực tím vẫn tác động lên da, đặc biệt khi ánh nắng phản chiếu từ bề mặt tuyết hoặc các bề mặt sáng. Tiếp xúc kéo dài với tia UV có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ da, thúc đẩy lão hóa sớm và làm da mất nước nhiều hơn. Vì vậy, sử dụng kem chống nắng phổ rộng hằng ngày vẫn là bước cần thiết để bảo vệ da, duy trì độ ẩm và hạn chế tổn thương da do ánh nắng, ngay cả khi thời tiết lạnh.

Sử dụng son dưỡng môi và kem dưỡng thể

Vào mùa đông, môi và da toàn thân là những vùng dễ mất nước nhất do ít tuyến bã nhờn và thường xuyên tiếp xúc với không khí lạnh. Việc sử dụng son dưỡng môi giúp ngăn nứt nẻ, bong tróc và duy trì lớp bảo vệ tự nhiên cho môi. Với da cơ thể, nên ưu tiên các loại kem dưỡng có kết cấu đặc hơn, đặc biệt cho những vùng dễ khô như bàn tay, khuỷu tay và đầu gối, nhằm giữ ẩm lâu dài và hạn chế tình trạng da thô ráp, nứt nẻ trong mùa lạnh.

Mặc quần áo bảo hộ

Trong thời tiết lạnh, việc che chắn da bằng quần áo phù hợp giúp hạn chế tác động trực tiếp của gió và không khí khô lên bề mặt da. Những vùng da hở như tay, má và cổ rất dễ mất nước và bị kích ứng nếu không được bảo vệ. Sử dụng găng tay, khăn quàng cổ và áo ấm không chỉ giữ nhiệt cho cơ thể mà còn giúp giảm bốc hơi nước qua da, góp phần duy trì độ ẩm và bảo vệ hàng rào da trong mùa đông.

Sử dụng thực phẩm bổ sung collagen

Collagen là protein cấu trúc chính của da, giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì độ săn chắc, đàn hồi và khả năng giữ nước của mô da. Trong mùa đông, sự kết hợp giữa không khí lạnh, độ ẩm thấp và tình trạng khô da kéo dài có thể làm quá trình suy giảm collagen diễn ra nhanh hơn, đồng thời làm giảm hiệu quả nuôi dưỡng da từ bên trong. Vì vậy, việc bổ sung collagen hợp lý thông qua chế độ ăn hoặc thực phẩm bổ sung có thể hỗ trợ duy trì cấu trúc da và cải thiện độ ẩm trong mùa lạnh.

Việc bổ sung collagen từ các nguồn thực phẩm giàu collagen như nước hầm xương, hoặc sử dụng peptide collagen chất lượng cao, có thể hỗ trợ cải thiện độ ẩm của da và giảm tình trạng khô kéo dài trong mùa đông. Collagen giúp tăng cường cấu trúc mô liên kết và hỗ trợ hàng rào bảo vệ da hoạt động ổn định hơn, từ đó hạn chế mất nước qua da. Đây là một biện pháp nuôi dưỡng từ bên trong, góp phần duy trì làn da khỏe mạnh và thích nghi tốt hơn với điều kiện thời tiết lạnh, khô.

Tránh tiếp xúc với nhiệt độ quá lạnh nếu có thể

Tiếp xúc kéo dài với nhiệt độ quá lạnh có thể làm tổn thương hàng rào bảo vệ da và khiến tình trạng khô, đỏ, kích ứng trở nên nghiêm trọng hơn. Không khí lạnh làm co mạch máu dưới da, giảm lưu thông máu, từ đó hạn chế việc cung cấp oxy và dưỡng chất cần thiết cho tế bào da.

Vì vậy, khi thời tiết quá lạnh, nên che chắn kỹ các vùng da hở bằng khăn, găng tay và mũ; hạn chế thời gian ở ngoài trời; đồng thời thoa một lớp kem dưỡng ẩm hoặc kem bảo vệ da trước khi ra ngoài. Đây là biện pháp đơn giản nhưng rất hiệu quả giúp da giảm mất nước và duy trì sự ổn định trong suốt mùa đông.

Không sử dụng giường tắm nắng

Giường tắm nắng tuy có thể tạo cảm giác ấm áp và dễ chịu trong mùa đông, nhưng lại gây tổn hại nghiêm trọng cho làn da. Tia cực tím nhân tạo làm phá hủy collagen và elastin, hai thành phần quyết định độ săn chắc và đàn hồi của da, đồng thời làm suy yếu hàng rào giữ ẩm, khiến da khô hơn và lão hóa nhanh hơn.

Vì vậy, nên tránh hoàn toàn việc sử dụng giường tắm nắng. Thay vào đó, hãy tập trung vào việc dưỡng ẩm đầy đủ, chăm sóc da nhẹ nhàng và bổ sung dinh dưỡng hợp lý để giúp da phục hồi và duy trì sức khỏe trong suốt mùa đông.

Bổ sung vitamin D

Vitamin D giữ vai trò thiết yếu trong quá trình tăng sinh, biệt hóa và phục hồi tế bào da, đồng thời tham gia điều hòa miễn dịch tại da. Vào mùa đông, việc ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời dễ khiến nồng độ vitamin D trong cơ thể giảm, từ đó làm da kém tươi sáng, dễ khô và nhạy cảm hơn.

Duy trì mức vitamin D đầy đủ thông qua chế độ ăn hoặc thực phẩm bổ sung giúp củng cố chức năng hàng rào bảo vệ da, hỗ trợ hệ miễn dịch và cải thiện sức sống tổng thể của làn da trong mùa lạnh. Đây là yếu tố nuôi dưỡng từ bên trong thường bị bỏ qua, nhưng lại rất quan trọng trong một quy trình chăm sóc da mùa đông toàn diện, đặc biệt với làn da khô.

Quy trình chăm sóc da mùa đông

Một quy trình chăm sóc da mùa đông hợp lý nên đơn giản nhưng nhất quán, tập trung vào làm sạch nhẹ nhàng, cấp ẩm và bảo vệ hàng rào da.

Vào buổi sáng, hãy làm sạch da bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ, ít tạo bọt để tránh làm mất lớp dầu tự nhiên. Sau đó có thể sử dụng serum dưỡng ẩm nếu cần, rồi thoa kem dưỡng ẩm có kết cấu giàu dưỡng chất để khóa nước cho da. Nếu ra ngoài, dù chỉ trong thời gian ngắn, vẫn nên thoa kem chống nắng để bảo vệ da khỏi tia cực tím.

Buổi tối là thời điểm da tự phục hồi mạnh mẽ nhất. Hãy làm sạch nhẹ nhàng để loại bỏ bụi bẩn và tạp chất, sau đó dùng serum hoặc dầu dưỡng giúp nuôi dưỡng sâu. Cuối cùng, thoa một lớp kem dưỡng ban đêm dày hơn, đặc biệt ở những vùng da khô, để hỗ trợ tái tạo da trong lúc ngủ. Việc sử dụng máy tạo độ ẩm khi ngủ cũng có thể giúp duy trì môi trường thuận lợi cho quá trình phục hồi của da.

Cách chăm sóc này giúp da được bảo vệ suốt cả ngày và tái tạo hiệu quả vào ban đêm, yếu tố then chốt để kiểm soát tình trạng khô da trong mùa đông.

BS. Nguyễn Thùy Ngân (Thọ Xuân Đường)