Chà Là Đồi và các tác dụng chữa bệnh hữu ích

Nhắc tới Chà Là, nhiều người nghĩ ngay đến quả chà là nguyên cành với nhiều tác dụng bổ dưỡng. Tuy nhiên, ngoài giá trị tại quả, toàn bộ cây chà là lại được dong y sử dụng để chữa trị nhiều bệnh khác nhau. Cùng khám phá tác dụng của loài cây này nhé!

CHÀ LÀ ĐỒI VÀ CÁC TÁC DỤNG HỮU ÍCH

Nhắc tới Chà Là, nhiều người nghĩ ngay đến quả chà là nguyên cành với nhiều tác dụng bổ dưỡng. Tuy nhiên, ngoài giá trị tại quả, toàn bộ cây chà là lại được dong y sử dụng để chữa trị nhiều bệnh khác nhau. Cùng khám phá tác dụng của loài cây này nhé!

1. Mô tả

- Tên gọi: Chà là đồi, chà là núi, chà là nhỏ, muồng muồng.

- Tên tiếng Anh: Dwarf date palm

- Tên khoa học: Phoenix loureiri Kunth var. Jhumilis (Beec.) S.C.Barow. Tên đồng nghĩa: Phoenix Hunilis Royle. Thuộc họ: Cau (Arecaceae).

- Đặc điểm: Cây bụi cỏ, cao 3 – 4m. thân thường tiêu giảm thành trụ ngắn. Lá kép lông chim, mọc tụ tập ở ngọn, dài hơn 1m gồm những lá chét ngắn và hẹp, các lá chét ở gốc cuống có dạng gai. Cụm hoa mọc ở ngọn thân thành bông mo hẹp, dài 20 cm, có lông tơ mềm, phân nhánh nhiều, nhánh mọc vòng và xếp thành nhiều tầng. Cụm hoa đực ngắn, rất hẹp, dạng chùy dài 4 – 5 cm gồm rất nhiều hoa hình bầu dục thuôn; đài hình chén nhọn, chia 3 răng hình tam giác; cánh hoa thuôn; nhị 6, chỉ nhị rất ngắn, bao phấn hình dải dài. Cụm hoa cái dài 15 cm, phân nhánh nhiều gồm nhiều hoa có đài hình chén, chia 3 thủy; cánh hoa gần tròn; bầu có 3 lá noãn kéo dài đỉnh thành đầu nhụy cong. Quả gần hình cầu, có mũi nhọn, khi chín màu vàng, rồi chuyển màu đỏ nâu; hạt to khoảng 1 cm. Mùa hoa: tháng 3 - 4; mùa quả: tháng 9 - 10.

2. Phân bố, sinh thái 

- Chi Phoenix L. trên thế giới có 17 loài, phân bố khắp các vùng nhiệt đới ; ở Việt Nam có 5 loài kể cả 7 loài nhập nội ). Loài chà là trên được phân thành 2 thứ (var.) và vùng phân bố của chúng ở nước ta cũng khác nhau: 

- Chà là núi (Phoenix loureiri Kunth .Var. loureiri Kunth.): mọc ở đồi , độ cao so với mặt biến khoảng 700 - 1000m, ở Gia Lai (An Khê ), Đắk Lắk (Krông Pắk ). 

- Chà là đồi (Phoenix loureiei Kunth .Var. humilis (becc.) S.C. Barow): mọc ở đồi; độ cao thấp, dưới 500m so với mặt biển. Phân bố rộng rãi khắp các tỉnh vùng núi thấp, trung du và ra đến một số hải đảo. Bao gồm các tỉnh: Hoà Bình (Kỳ Sơn, Lương Sơn), Tuyên Quang (Sơn Dương Vĩnh Phúc (Tam Đảo, Lập Thạch), Phú Thọ Đoan Hùng , Phù Ninh), Thái Nguyên (Đại Từ, Phú Bình), Lạng Sơn (Hữu Lũng), Bắc Giang (Lục Ngạn , Sơn Động) ; Quảng Ninh (Hoành Bồ) . . . vào đến tận các tỉnh miền Trung  như : Bình Định, Khánh Hoà, Ninh Thuận. Còn có ở một số đảo lớn như Hòn Mê (Thanh Hoá), Cù Lao Chàm (Quảng Nam). 

- Chà là đồi là cây đặc biệt ưa sáng, thường mọc rải rác hoặc tập trung thành đám nhỏ ở đồi cây bụi. Cây có thể sống được trên nhiều loại đất, kê cả đất đã bị rửa trôi nhiều và nghèo dinh dưỡng. Chà là đồi có khả năng chịu hạn tốt, ra quả nhiều trong điều kiện được chiếu sáng đủ, nhất là ở các tỉnh phía Nam. Cây tái sinh tự nhiên bằng hạt và đẻ các nhánh con từ gốc để tạo thành từng bụi lớn.

3. Cách trồng

- Chà là đồi là cây sống lâu năm, có khả năng chịu hạn rất tốt không kén đất đai, ít bị sâu bệnh hại. Cây trồng không tốn công chăm sóc. 

- Nơi trồng nên chọn chỗ đất cao, thoát nước cây trồng bằng hạt.

- Gieo hạt vào mùa xuân , ở vườn ươm, đoán sau 8 - 12 tháng có thể đánh cây con đem trồng Cuống lá chà là đồi có nhiều gai, vì thế khi trồng cần khoảng cách thưa (1,5 - 2m một cây) để về sau dễ chăm sóc và cắt tỉa bớt lá gai khi cây mọc thành bụi lớn. 

4. Bộ phận dùng

- Quả. Chồi ngọn. 

5. Thành phần hoá học

- Lá chà là đồi (P.humilis Royle var. loureiri) chứa vitexin, glucoluteolin , orientin , isoorientin , methylproto - rupicolasid và methylprotoloureirosid TRam Rastogi và Mehrotra, Compenlium of Indian Medicinal Plants, 1998, V : 627]. 

6. Tác dụng dược lý 

- Xác định độc tỉnh cấp: toàn cây chà là đồi phần trên mặt đất thu hái vào tháng 2 , chặt nhỏ, phơi khô nghiền thành bột thô, chiết bằng ethanol 50 %, lọc Dịch lọc được cô dưới suất giảm đến thể chất cao khô. Cao khô hoà với nước và tiêm phúc mạc cho chuột nhắt trắng với liều 1000 mg / kg, chuột không chết, tức là LD50 > 1000 mg / kg.

7. Công dụng 

- Thịt quả chà là đồi cho trẻ ăn để khỏi đái dầm. Giã nát thịt quả đắp để chữa nứt nẻ da. Kinh nghiệm dân gian ở Tây Nguyên (Việt Nam) dùng quả làm thuốc chữa ia chảy và để giã rượu. Quả có hương vị đặc biệt, dùng ăn được, nên liều chữa bệnh có thể 20 – 80g thịt quả tươi.

- Hạt chà là đối tán thành bột rồi xoa lên đầu để gây mọc tóc. 

- Rễ cây chà là đồi được nhân dân ta sắc uống chữa đòn ngã tổn thương , đau nhức.

- Chồi của cây tạo thành một loại cổ hũ như chồi dừa, có hương vị thơm ngon, ăn được.

- Nhân dân dùng lá chà là đồi, xé nhỏ, phơi khô để nhồi nệm làm gối hoặc đệm.

- Bao chung (lá bắc xếp thành vòng bao lấy cụm hoa) phơi khô, tán bột, ngày uống 10 - 20g vào lúc tảng sáng khi đói với nước nóng chữa bệnh giang mai (Les plantes dans la médecine tunisienne) (Theo Lê Trần Đức, 1997: 1305).

Ngoài ra, hiện nay trên thị trường, sản phẩm chà là khô là một trong những loại trái cây được ưa chuộng. Với nhiều vitamin B, chất xơ, … cung cấp cho bạn nguồn dinh dưỡng dồi dào và tốt cho sức khỏe.

Bài viết mang tính chất tham khảo. Qúy độc giả vui lòng hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. 

Để được tư vấn về các vấn đề sức khỏe hãy liên hệ ngay với 

NHÀ THUỐC ĐÔNG Y GIA TRUYỀN THỌ XUÂN ĐƯỜNG 

số 5-7 Khu tập thể Thủy sản, ngõ 1 Lê Văn Thiêm, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội

Hotline: 0943986986 – 0937638282

Bác sĩ Minh Nguyễn (Thọ Xuân Đường)


Điện thoại liên hệ:0943.986.986